Μέρα Μαγιού(perah Istar)

Μέρα Μαγιού(perah Istar)

Εμπνευσμένο από τον Επιτάφιο του Γιάννη Ρίτσου 

Αφιερωμένο σε όσα παιδιά χάθηκαν άδοξα στους δρόμους・ παιδιά που πέταξαν ψηλά σαν περιστέρια..

Το παιδί με το περιστέρι (1901),  πίνακας του Πάμπλο Πικάσο για την αδερφή του, Κοντσίτα, που πέθανε σε ηλικία 7 ετών από διφθερίτιδα

Περιστέρι : διαχρονικό σύμβολο ειρήνης και αγνότητας, λέξη προερχόμενη από την αρχαιοελληνική λέξη περιστερά, η οποία με τη σειρά της προήλθε μάλλον από τη σημιτική φράση Perah Istar(= το πτηνό της Ιστάρ, θεότητας ανάλογης προς την αρχαιοελληνική Θεά Αφροδίτη, θεά του έρωτα αλλά και της αναγέννησης)

Μέρα Μαγιού σε γνώρισα και μου δώκες το χέρι

Ήσουν γυμνή και βρώμικη, κρατούσες περιστέρι

Περιστέρι άσκημο, λευκό και γερασμένο

Το χτύπησαν στους δρόμους, ήταν μαραγκιασμένο

Το μάτι του έσταζε οργή, δάκρυ και αίμα

Καρπός λευτεριάς ήταν κάποτε・ γόνιμο, πηγαίο θρέμμα

Κάποτε πέταγε ψηλά στους ουρανούς

Έφεγγε σαν άστρο που χορεύει στους αγρούς 

Έλαμπε και τραγούδαγε για τους παλιούς αγώνες

Για τις εργάτριες που ιδρώνουν κάτω απ' τις κολόνες

Τραγούδαγε για τα παιδιά που δε παίζουν στην αλάνα

Μα δεκάωρο εργάζονται στους κάμπους με τσουγκράνα

Για τον μετανάστη που ξεψυχάει σιωπηλά σε ένα χωράφι

Και έπειτα νεκρό τον βρίσκουν σε σκοτεινό χαντάκι

Για τις γυναίκες που πλένουνε ανασφάλιστες τις σκάλες

Και δε γεύονται των παιδιών τους τις γλυκές αγκάλες

Για το κοριτσάκι που γυμνό πουλάει στα φανάρια

Το σώμα της, τη νιότη της・ όνειρα απομεινάρια

Το περιστέρι έψελνε πολλά τέτοια τραγούδια

Ο κόσμος το αγάπαγε, του χάριζε λουλούδια

Σήμερα, Πρωτομαγιά, σπουδαίο τραγούδι ελάλησε

Άσμα μεγάλου ποιητή για το παιδί που ,όμως, δεν άνθισε

Άσμα για το παιδί που σκοτώσανε στον δρόμο

Παιδί με σθένος και πυγμή, μαχότανε τον τρόμο

Η μάνα του θρηνεί το νεαρό καρπό της

Η βοή του πλήθους δεν σπάει τον ειρμό της

Οδύρεται και κλαίει για την Άνοιξη που εχάθηκε

Για το άνθος που μαράζωσε, το χώμα κόκκινο βάφτηκε

Το περιστέρι πενθεί με τη μαυροντυμένη μάνα

Μέχρι που μία σφαίρα οργής το πετυχαίνει διάνα 

Το πουλί πέφτει στην άσφαλτο, το πνίγουν δακρυγόνα

Ένα κτήνος με στολή αρπάζει μία σφεντόνα

Με πέτρα την οπλίζει, στοχεύει το πουλάκι

Και εσύ, σαν μάνα εξ ουρανού, το σώζεις, του δίνεις κρύο νεράκι

Το περιστέρι στέκεται τώρα γυμνό μπροστά μου

Τρέμει, κρυώνει, φοβάται τη σκιά μου

Του ψιθυρίζω στίχους του μεγάλου ποιητή

Τόλμη να του δώσω, να σπάσω τη σιγή

Όταν προφέρω τις λέξεις ήλιος, χώμα, λευτεριά

Ξάφνου το πουλί βγάζει δυνατή λαλιά

Το μάτι του φλέγεται, το κορμί του ανοίγει 

Τα φτερά του αποκτούν του ανέμου τη δίνη

Το περιστέρι δεν είναι πια άσκημο μήτε κουρασμένο

Με χρυσό φοίνιξ ομοιάζει, σαν άστρο φωτισμένο

Από τις στάχτες και τα αίματα αναδύεται, ψηλά πετάει

Ανάσταση εσήμανε, οδεύει προς τον Μάη

Ο ουρανός φωτίζεται, η πλάση οργιάζει

Το πουλί τα νύχια του ακονίζει και μαινόμενο ουρλιάζει 

''Δε θα πάψω ποτέ να τραγουδώ ενάντια στη βία

  Ενάντια στον τρόμο, στη κάθε εξουσία

  Τραγούδια λεύτερα, τραγούδια θρυλικά

  Τραγούδια που υμνήσανε τα νεκρά παιδιά

  Το άστρο μου φωτίζει τον δρόμο, είμαι κοντά

  Ανάσταση θα φέρω σε όσους είναι στα κελιά

  

  Η Σελήνη και ο Ήλιος λάμπουν ολημερίς ξανά

  Μα το φως θα γευτούν μόνο όσοι δε φοβούνται να γευτούν τη Λευτεριά''.

  Ίριδα (Δαγρέ) Παππά

  Cane Libero

  1 Μάϊου 2021

 

         ''Είναι ένας άνθρωπος που τον μποδίζουν να βαδίσει

Είναι ένας άνθρωπος που τον αλυσοδένουνε''

                                           

   *Η παραπάνω συγκλονιστική φωτογραφία δημοσιεύτηκε την Κυριακή 10 Μαιού 1936 στην εφημερίδα Ριζοσπάστης  και αποτυπώνει τη στιγμή κατά την οποία μία μανά σωριάζεται, σπαράζει και θρηνεί τον νεκρό της γιο. Ο νεκρός γιος ήταν ο Τάσος Τούσης, αυτοκινητιστής που σκοτώθηκε από σφαίρες της χωροφυλακής κατά τη μεγάλη εργατική που έλαβε μέρος στις 9 Μαίου 1936 στη Θεσσαλονίκη. 

   Ο Γιάννης Ρίτσος, συγκλονισμένος από αυτή τη φωτογραφία, συνέθεσε μέσα σε δύο ημερονύκτια ,κατά τα οποία βρισκόταν κλεισμένος στο σπίτι του στην οδό Μεθώνης 30 και υπέφερε από φυματίωση, 14 θρηνητικά ποιήματα, που αποτελούν τον Επιτάφιο. 

   Ο Ριζοσπάστης κυκλοφόρησε 10.000 αντίτυπα αντίτυπα του Επιταφίου, αριθμός ρεκόρ για τα εκδοτικά δεδομένα της εποχής. Ωστόσο, η δεύτερη έκδοση του Επιταφίου ματαιώθηκε λόγω της επιβολής της δικτατορίας Μεταξά στις 4 Αυγούστου 1936. Τα εναπομείναντα αντίτυπα κάηκαν δημόσια κάτω από τις Στήλες του Ολυμπίου Διός μαζί με βιβλία του Καρλ Μαρξ, καθώς θεωρήθηκαν απαγορευμένα.

** Το 1968 ο Επιτάφιος μελοποιήθηκε από τον Μίκη Θεοδωράκη. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό έργο, καθώς σηματοδότησε τη πρώτη συνεργασία του Θεοδωράκη με τον Μάνο Χατζιδάκι αλλά και τη πρώτη μελοποίηση ποιήματος γνωστού ποιητή, ανοίγοντας τον δρόμο για σπουδαίες μελοποιήσεις που ακολούθησαν αργότερα, όπως τα Επιφάνια του Σεφέρη, η Ρωμιοσύνη του Ρίτσου, το Άξιον Εστί του Ελύτη και πολλά άλλα. 

***Σας προτρέπω να διαβάσετε τον Επιτάφιο και να ακούσετε την εξαιρετική μελοποίηση του Θεοδωράκη με ερμηνεία Γρηγόρη Μπιθικώτση και εκτέλεση Μανώλη Χιώτη.. Η γλαφυρή και ευαίσθητη περιγραφή του θρήνου της μάνας από τον Ρίτσο σε συνδυασμό με την εξαιρετική ενορχήστρωση Θεοδωράκη πραγματικά με ανατρίχιασαν ολόκληρη ....